Posts Tagged ‘sinenteyxeis antipagosmiopoiisi’

Ο ΒΟΛΙΒΙΑΝΟΣ Οσκαρ Ολιβέρα και το κίνημα ενάντια στην απόφαση της Παγκόσμιας Τράπεζας το ’99

Πώς ένας εθνικός αγώνας γίνεται διεθνές σύμβολο της αντίστασης ενάντια στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση; Η Βολιβία είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ηγετική μορφή του αγώνα κατά της ιδιωτικοποίησης του νερού, ο Οσκαρ Ολιβέρα, προσκεκλημένος του Δικτύου για την Υπεράσπιση των Κοινωνικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων στην Ελλάδα, μας μίλησε για το κίνημα που αποτέλεσε τη θρυαλλίδα της αντίστασης στη Λατινική Αμερική αλλά και για τη νέα πρόκληση: αυτήν μιας πορείας για ένα άλλο μοντέλο διακυβέρνησης.

Ολα ξεκίνησαν στα τέλη του 1999, όταν η Παγκόσμια Τράπεζα υποχρέωσε την κυβέρνηση της Βολιβίας να ιδιωτικοποιήσει το νερό στην Κοτσαμπάμπα, μια πόλη 1,5 εκατομμυρίων κατοίκων, ως προϋπόθεση δανειοδότησης. Οι συμφωνίες προέβλεπαν την ιδιωτικοποίηση της εκμετάλλευσης του νερού, παραχωρούσαν στην πολυεθνική Bechtel τη διαχείρισή του και μάλιστα με εγγυημένο ετήσιο κέρδος της τάξης του 16% για… 40 χρόνια.

-Τι επιπτώσεις είχε αυτό;

«Σοβαρές και μάλιστα στην καθημερινή ζωή των κατοίκων. Για το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού σήμαινε μια αύξηση στην τιμή του νερού, της τάξης του 300%, δηλαδή πρακτικά κάθε οικογένεια ξόδευε το 1/5 των εισοδημάτων της για να καλύψει αυτήν την ανάγκη. Στις φτωχές συνοικίες γύρω από την πόλη που δεν είχαν πρόσβαση στο δίκτυο ύδρευσης, ο κόσμος είχε αναπτύξει διάφορες εναλλακτικές μορφές εξεύρεσης νερού, όπως την περισυλλογή νερού από τη βροχή, τα πηγάδια κ.ά., που περνούσαν υποχρεωτικά στα χέρια της επιχείρησης, χωρίς καμία αποζημίωση. Επιπλέον, απαγορεύτηκε η συλλογή βρόχινου νερού, δηλαδή ιδιωτικοποιήθηκε ακόμη κι αυτό. Στην ύπαιθρο, οι αγροτικοί πληθυσμοί θεωρούσαν το νερό, συλλογική κληρονομιά, πίστευαν ότι δεν είναι εμπόρευμα και δεν μπορεί να ανήκει σε κανέναν, αλλά είμαστε απλώς χρήστες του, όχι μόνον οι άνθρωποι αλλά όλα τα ζωντανά, και είχαν αναπτύξει παραδοσιακούς τρόπους για τη διαχείρισή του. Αυτό το πολιτισμικό στοιχείο εξαφανιζόταν με αυτούς τους νόμους, που μετέτρεπαν τα πάντα σε μια μεγάλη αγορά, η οποία παραδιδόταν στην πολυεθνική, και γι’ αυτόν τον λόγο πρώτα κινητοποιήθηκαν στην ύπαιθρο και μετά στην πόλη».

Να φύγει η πολυεθνική

-Τι ακριβώς κάνατε;

«Αρχικά καταφύγαμε σε θεσμικές διαδικασίες, χωρίς αποτέλεσμα, και τότε αποφασίσαμε να αυτοοργανωθούμε δημιουργώντας μια πολύ μεγάλη συμμαχία, το «Συντονιστικό για την υπεράσπιση του νερού και της ζωής», με σύνθημα «Το νερό είναι δικό μας, διάολε» και αιτήματα να σπάσει το συμβόλαιο, να φύγει η πολυεθνική και να τροποποιηθεί ο νόμος για τη διαχείριση του νερού. Κάναμε συγκεντρώσεις και καταλήψεις δημόσιων χώρων με πολύ μεγάλη συμμετοχή. Την τελευταία μέρα των κινητοποιήσεων συμμετείχαν περίπου μισό εκατομμύριο άνθρωποι, το /3 του πληθυσμού της πόλης. Η απάντηση της κυβέρνησης ήταν η καταστολή: έστειλε στρατό, αστυνομία και κήρυξε την πόλη σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Υπήρξαν πέντε συνολικά νεκροί αλλά, αντί να κλειστεί ο κόσμος στα σπίτια του, βγήκε στους δρόμους και ανάγκασε τον στρατό να φύγει. Τελικά, στις 11 Απριλίου 2000, ύστερα από μεγάλη απεργία και καταλήψεις, η κυβέρνηση δέχτηκε τα αιτήματά μας, έσπασε το συμβόλαιο με την πολυεθνική, ενώ το Κοινοβούλιο άλλαξε τον σχετικό νόμο. Είχαμε μια διπλή νίκη, τόσο οικονομική όσο και πολιτική».

-Πώς αντέδρασε η πολυεθνική;

«Τον Φεβρουάριο του 2002 κατέφυγε στους δικαστικούς μηχανισμούς της Π.Τ. ενάντια στη Βολιβία, επειδή είχε σπάσει το συμβόλαιο. Η ιστορία έληξε φέτος, αφού η πολυεθνική αποφάσισε να αποσύρει τη δίωξη και να αποχωρήσει, πουλώντας στο κράτος της Βολιβίας -αντί συμβολικού τιμήματος- όλα τα περιουσιακά της στοιχεία. Κι ενώ το 2000 η νίκη είχε έναν τοπικό χαρακτήρα, αφού επιτεύχθηκε ύστερα από έναν τοπικό αγώνα, η νίκη της απόσυρσης από τη δικαστική διαμάχη ήταν αποτέλεσμα μιας παγκόσμιας προσπάθειας, καθώς αναπτύχθηκε ένα κίνημα αλληλεγγύης στον λαό της Βολιβίας από 400 περίπου οργανώσεις σε όλον τον κόσμο».

– Σημειώνουμε ότι είναι η ίδια πολυεθνική που έχει αναλάβει το 90% των συμβολαίων ανοικοδόμησης του υδρευτικού – αποχετευτικού συστήματος στο Ιράκ.

-Τι σας έμεινε από αυτόν τον αγώνα;

«Μία από τις συνέπειές του ήταν ότι τώρα έχουμε στην προεδρία τον Εβο Μοράλες. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι μέσα από όλα αυτά, ο κόσμος έχασε τον φόβο του, ξαναβρήκε τη φωνή και την αξιοπρέπειά του, συνειδητοποίησε ύστερα από αιώνες εκμετάλλευσης την αξία του αγώνα για μια νέα ζωή και μια κοινωνία πιο δίκαιη, και αυτή είναι μια μη αναστρέψιμη διαδικασία. Το νερό μάς δίδαξε πολλά. Πολλοί λένε ότι πρέπει να προσέχουμε το νερό, εγώ λέω ότι το νερό πρέπει να μας φροντίζει και όλοι οι θεσμοί πρέπει να είναι διαφανείς σαν το νερό».

-Ποιος ήταν ο αντίκτυπος του αγώνα σας διεθνώς;

«Αυτή η εμπειρία έχει μεταφερθεί σε πολλά επίπεδα: στο παγκόσμιο φόρουμ για το νερό, που έγινε πριν από λίγο καιρό στο Μεξικό, υπήρξαν χώρες (Βολιβία, Ουρουγουάη, Βραζιλία, Κούβα, Βενεζουέλα) που δεν υπέγραψαν την επίσημη συμφωνία και τάχθηκαν υπέρ μιας παράλληλης διακήρυξης, στην οποία περιγράφουν το νερό ως κληρονομιά του λαού και δημόσιο αγαθό. Σε πολλές πόλεις της Αργεντινής, για παράδειγμα, η κοινωνική πίεση αναγκάζει τις ιδιωτικές εταιρείες να αποσύρουν τα συμβόλαιά τους, στην Ουρουγουάη έγινε δημοψήφισμα κάτω από την πίεση ενός «δίδυμου» -με αυτό στην Κοτσαμπάμπα- που κατοχύρωσε το νερό ως δημόσιο δικαίωμα, ενώ αντίστοιχη κινητικότητα υπάρχει σε όλη τη Λατινική Αμερική, που πετυχαίνει και νίκες».

Η προσπάθεια Μοράλες

-Ποια είναι τα κινήματα που έφεραν τον Μοράλες στην εξουσία;

«Το κίνημα των «κοκαλέρος», που είναι η κύρια δύναμη του Μοράλες, έχει στο στόχαστρο έναν περιβόητο νόμο, ο οποίος έχει επιβληθεί απ’ ευθείας από την πρεσβεία των ΗΠΑ και λέει ότι στην περιοχή απαγορεύεται να υπάρχει έστω και ένα φυτό κόκας, παρά την ιστορική και κοινωνική καθημερινή σχέση του λαού με αυτό. Και είναι πιο ριζοσπαστικό από τον πρόεδρο. Υπήρξαν και άλλα κινήματα, όπως αυτό ενάντια στο ΔΝΤ, το 2003, που υποχρέωσε την κυβέρνηση να επιβάλει έναν ειδικό φόρο στους κατώτατους μισθούς, το οποίο είχε 33 νεκρούς και ανάγκασε την κυβέρνηση να το αποσύρει. Επίσης υπήρξαν ένα κίνημα ενάντια στην πώληση του φυσικού αερίου, που είχε 74 νεκρούς, αλλά εξεδίωξε τον τότε πρόεδρο και πολλά ακόμη, που έφεραν την ήττα της Δεξιάς και τον Μοράλες στην προεδρία».

-Πώς εκτιμάτε την πορεία της κυβέρνησης;

«Στη Βολιβία υπάρχουν τρεις ισχυρές δυνάμεις: ο κόσμος των κινημάτων που βγαίνει στους δρόμους και διεκδικεί, το κόμμα του Μοράλες που είναι στην κυβέρνηση και μια τρίτη, αυτή της Δεξιάς, η ολιγαρχία που θέλει να αποσχίσει τις πλούσιες ζώνες της χώρας, οι πετρελαϊκές εταιρείες και η πρεσβεία των ΗΠΑ, που συντονίζει όλα αυτά και είναι ο βασικός εχθρός. Καθώς δεν υπάρχουν προγραμματικές ή ιδεολογικές συμφωνίες, είναι ασαφής η κατεύθυνση που θα πάρει η κυβέρνηση. Πολλά θα εξαρτηθούν από τη συντακτική συνέλευση που θα συγκληθεί στις 2 Ιουλίου και από το κατά πόσο θα καταφέρει να ανατρέψει νομοθεσίες που στενεύουν τα περιθώρια δράσης. Ομως, είμαστε ανήσυχοι γιατί υπάρχει περίπτωση να έχουν γίνει πολιτικές συμφωνίες που θα περιορίσουν την εμβέλεια της συνέλευσης σε μια απλή συνταγματική αναθεώρηση, ώστε να μην αλλάξει ουσιαστικά τίποτα».

Ανάγκη για νέο κράτος

-Γιατί, ωστόσο, παρά τις σημαντικές νίκες των κινημάτων στη Λατινική Αμερική, εντοπίζονται αδυναμίες όταν αυτά κατακτούν μέρος της εξουσίας;

«Αυτό που λείπει είναι ο σχεδιασμός ενός κράτους νέου τύπου: ενός άλλου κράτους που να μην αναπαράγει όλα τα προηγούμενα. Υπάρχει μια δομή εξουσίας που πρέπει να καταστραφεί, για να φτιαχτεί ένα νέο μοντέλο κράτους. Αμφιβάλλω αν μπορεί σε μία μόνο χώρα να θριαμβεύσει μια άλλου τύπου λογική, ένα τέτοιο διαφορετικό μοντέλο, και γι’ αυτο θεωρώ ενδιαφέρουσες κάποιες ιδέες του Τσάβες, που προωθεί συνεργατικές πρωτοβουλίες στις οποίες να συμμετέχουν πάρα πολλές χώρες, ώστε να μπορούν να αντιπαρατεθούν συλλογικά και συνολικά στις πολυεθνικές, στις ΗΠΑ και στις ολιγαρχίες».

-Είναι αήττητη η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση;

«Μόνο η συνεργασία και η σύγκλιση των κινημάτων του κόσμου μπορούν να φέρουν πιο κοντά έναν κόσμο χωρίς πόλεμο, χωρίς φτώχεια, χωρίς αφεντικά, έναν κόσμο, που οι άνθρωποι θα μπορούν να αποφασίζουν».


Λεζάντες: Ηγετική μορφή του αγώνα κατά της ιδιωτικοποίησης του νερού στη Βολιβία, ο Οσκαρ Ολιβέρα μάς μιλά για τον αγώνα και τις προκλήσεις του

Συντάκτης: Σωτήρχου
Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Στήλη: ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Θέμα: ΔΙΕΘΝΗ


Ημ/νία: 15/04/2006

Advertisements