Posts Tagged ‘έρευνα’

Από το Καστελόριζο στο «όχι» του δημοψηφίσματος

papandreou.jpg

Ο Γιώργος Παπανδρέου στο Καστελόριζο«Είναι ένας πολύ στρατηγικά θεμελιωμένος λόγος, κάθε λέξη και επιχείρημα δεν είναι κενά περιεχομένου, αλλά στηρίζονται στη λογική της πολιτικής επικοινωνίας», δηλώνει μεταξύ άλλων στην «Εφ.Συν.» η αν. καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Μαριάννα Ψύλλα | EUROKINISSI / ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ

Aπό μακριά φαίνεται σαν μια αρχαία κολόνα στερεωμένη σε μια σκουριασμένη βάση, σαν αυτές που έβλεπες στις ταράτσες να συγκρατούν ντεπόζιτα νερού.

Πλησιάζοντας, καταλαβαίνεις ότι πρόκειται για ένα στημένο όρθιο μαζεμένο ρολό από βιτρίνα καταστήματος που έκλεισε και σκέφτεσαι τα κατεβασμένα ρολά που αντικρίζεις ολοένα και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια.

Εργο του Σάββα Χριστοδουλίδη «Πρόταση για μνημείο (για μια νέα Δωρικότητα)»Εργο του Σάββα Χριστοδουλίδη «Πρόταση για μνημείο (για μια νέα Δωρικότητα)», 2015, Σίδερο και ξύλο, 590 x 360 x 150 εκ., Νέα παραγωγή για την έκθεση Renaissance Stories | ©NikosMarkou

Η εγκατάσταση του Σάββα Χριστοδουλίδη «Πρόταση για μνημείο (για μια νέα δωρικότητα)» για τον Οργανισμό Πολιτισμού Νέον, με την οποία συμμετέχει στην έκθεση «Ιστορίες Αναγέννησης» και εκτίθεται στην Αποθήκη Α στον παλιό βιομηχανικό χώρο της Πειραιώς 260, που στεγάζει τις δραστηριότητες του Φεστιβάλ Αθηνών, αποτελεί μία από τις πιο ευρηματικές εικαστικές αφηγήσεις της κρίσης που βιώνουμε, ενώ συμπυκνώνει πολλά νοήματα: την αποσύνθεση και την ύφεση της σημερινής εποχής με το λαμπρό κλέος δοξασμένων και περασμένων μεγαλείων και συνάμα, μέσα από αυτή την αντίθεση, ξεπηδά η αισιοδοξία για τη δύναμη της φαντασίας και του τι είναι ικανή να συνθέσει η ελληνική κοινωνία, ακόμη και από κοινότοπα υλικά.

Υποβόσκει όμως και μια αγωνία: καθώς κάτω από το «μνημείο» χάσκει το κενό, αναρωτιέσαι αν τελικά το μνημείο στηρίζεται γερά και θα παραμείνει όρθιο ή θα κατακρημνιστεί. Αγωνία που διατρέχει τη χώρα.

«Αφηγήσεις της κρίσης: Μύθοι και πραγματικότητες» ήταν το θέμα του διεθνούς συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα από επιστημονικούς και πανεπιστημιακούς φορείς.

«Με εισηγήσεις 180 ερευνητών από 31 χώρες του κόσμου, καταλαβαίνετε ότι αποτυπώθηκαν πάμπολλες όψεις της κρίσης και μάλιστα από κάθε χώρα που αντιμετωπίζει τις δικές της», μας είπε η πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής του συνεδρίου, καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πάντειο, Χριστίνα Κωνσταντοπούλου.

Καθώς οι αφηγήσεις της κρίσης είναι διαφορετικές και είναι αυτές που «κατασκευάζουν» την πραγματικότητα, με τη συνδρομή των ΜΜΕ, τα οποία εμπεδώνουν την κυρίαρχη αντίληψη, στο συνέδριο αναλύθηκαν οι «ιστορίες» που την αφηγούνται, την αναπαριστούν και τελικά την κατασκευάζουν.

Αλλωστε έναν μύθο χρησιμοποίησε στην εισήγησή της και η κ. Κωνσταντοπούλου για να αναφερθεί στην ελληνική κρίση, το παραμύθι των αδελφών Γκριμ «Χάνσελ και Γκρέτελ», για τα δύο φτωχά αδελφάκια που χάνονται στο δάσος και βλέπουν το καμωμένο από ζαχαρωτά σπίτι-παγίδα της κακιάς μάγισσας, η οποία έτσι τα αιχμαλωτίζει, ώστε να τα παχύνει και να τα φάει: «Ετσι μας θρέψανε κι εμάς με χορηγίες και δανεικά, φτάσαμε να μην παράγουμε τίποτα, αλλά να έχουμε Καγιέν και τώρα είναι πιο εύκολο να φαγωθούμε», δηλώνει στην «Εφ.Συν.», κάνοντας αναφορά και στις απόψεις που υποστηρίζουν ότι οι κρίσεις στον καπιταλισμό είναι γενικευμένο φαινόμενο με συνήθη συνέπεια τη φτωχοποίηση.

Οταν ξεκίνησε το «ταξίδι» στα μνημόνια

Ο Γιώργος Παπανδρέου στο Καστελόριζο (2010)EUROKINISSI/ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ

Πώς όμως φτάσαμε ώς εδώ; «Στην αρχή ήταν το Καστελόριζο: αφηγηματικές “κατασκευές” στην αυγή της ελληνικής κρίσης» ήταν ο τίτλος της εισήγησης της αναπληρώτριας καθηγήτριας Πολιτικής Επικοινωνίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Μαριάννας Ψύλλα και του υποψήφιου διδάκτορα Δημήτρη Σεραφή, οι οποίοι πέρασαν από την κρησάρα της κριτικής ανάλυσης του λόγου το διάγγελμα του τότε πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου, για να αναδείξουν τα κοινωνικοπολιτικά διακυβεύματα και να ερμηνεύσουν την κατασκευαστική διαδικασία, την ιδεολογικοπολιτική θέση, τις ρητές και τις «υπόγειες» παραδοχές που απορρέουν απ’ αυτόν.

Τι ακριβώς μας λέει στα 5.49 λεπτά ομιλίας στις 23/4/2010, μία μέρα μετά την αποκάλυψη του δυσθεώρητου ελλείμματος, οπότε και ξεκίνησε το «ταξίδι», όπως το χαρακτήρισε; Σε αυτήν την ομιλία, ο Γιώργος Παπανδρέου ασκεί έντονη κριτική στη Ν.Δ. για τη δημιουργία της κρίσης και αναπτύσσει έναν συλλογισμό για την απόφαση εισόδου στον μηχανισμό στήριξης, «εμφανίζοντάς την σαν κάτι που είναι φυσικό και δεδομένο και εξυπηρετεί τις ανάγκες του κόμματος που βρίσκεται στην εξουσία, αλλά προσπαθεί να είναι αρεστός και στους εταίρους –σε αυτούς που θα μας χρηματοδοτήσουν, προκειμένου να πείσει τον ελληνικό λαό ότι είναι η μόνη λύση», παρατηρεί η κ. Ψύλλα.

Για να δικαιολογήσει την απόφασή του, συγκροτεί μέσα από τον λόγο του δύο αντιπαρατιθέμενους πόλους, το «εμείς» και το οι «άλλοι» και προσπαθεί να δείξει ότι η μόνη διέξοδος «είμαστε εμείς», εννοώντας την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, αλλά και τον ελληνικό λαό που επιχειρεί να προσεταιριστεί, ενώ στο «εμείς» προσπαθεί να εντάξει και τους Ευρωπαίους εταίρους. Οι «άλλοι» είναι η κυβέρνηση της Ν.Δ. που «απέτυχε» και οι αγορές, που οριοθετεί με αρνητικό πρόσημο, καθώς «δεν ανταποκρίθηκαν».

Η προηγούμενη κυβέρνηση κατασκευάζεται στην ουσία ως επικίνδυνη μέσω εκφράσεων, όπως «ακατανόητα λάθη», «παραλείψεις», «εγκληματικές επιλογές», «καταιγίδα προβλημάτων» που «κληροδότησε» μια κατάσταση, προκειμένου να πείσει ότι το ΠΑΣΟΚ δεν φέρει καμία ευθύνη, ενώ ο ρηματικός τύπος «κληρονομήσαμε» δημιουργεί το ενιαίο σύνολο «εμείς», ώστε να φτάσει να υποστηρίξει την απόφασή του για την ένταξη.

Στήνει τον λόγο του υπέρ του «εμείς», ζητώντας ρητά, «απαιτήσεις από όλους μας, μια νέα συλλογική συνείδηση και κοινή προσπάθεια», με εννοούμενο υποκείμενο τον ελληνικό λαό για να κατασκευάσει ένα κοινό εγχείρημα, «ασφαλείς, πιο σίγουροι, πιο δίκαιοι, πιο περήφανοι», ώστε να δώσει θετικό πρόσημο και να δικαιολογήσει τις επιλογές του, καθιστώντας συνυπεύθυνο τον ελληνικό λαό στο διάβημα που επιθυμεί να κάνει. Οικοδομεί ως τη μόνη λύση που υπάρχει το Μνημόνιο.

Στη συνέχεια ο λαός, μέσω του «εμείς», υπάρχει υπόρρητα: παρουσιάζει το μέχρι τότε έργο της κυβέρνησης, με καθημερινές εκφράσεις όπως «σηκώσαμε τα μανίκια μας», ενώ όλες οι ρηματικές ενέργειες έχουν θετικό αξιολογικό χαρακτήρα, «καταστρώσαμε σχέδιο, ανακτήσαμε την αξιοπιστία μας, δημιουργήσαμε νέες συμμαχίες, διεκδικήσαμε και καταφέραμε ισχυρή απόφαση της Ε.Ε. για τη στήριξη της χώρας μας».

Ολες οι παρατιθέμενες επιτυχίες της κυβέρνησης έχουν μία αφετηρία: «Πήραμε δύσκολα μέτρα που πολλές φορές πόνεσαν», όπου το αντικείμενο του πρώτου μέρους της πρότασης, «μέτρα», γίνεται υποκείμενο της δεύτερης, «πόνεσαν» και η απουσία αντικειμένου προκαλεί σύγχυση σχετικά με το ποιους προσδιορίζει ως αντικείμενα της ενέργειας. «Το αντικείμενο, αυτός που πονάει, είναι αυτός που δέχεται τα μέτρα –ο λαός–, αυτός που τα λαμβάνει –η κυβέρνηση– ή και οι δύο μαζί, διατηρώντας την κατασκευή μιας ενότητας μεταξύ του ελληνικού λαού και της κυβέρνησης;», αναρωτιούνται οι εισηγητές.

Ακόμη, για να στηρίξει το «εμείς» χρησιμοποιεί την έννοια της προόδου, «να κάνουμε την οικονομία μας βιώσιμη, ανταγωνιστική, να σταθεί η Ελλάδα στα πόδια της δυνατή» και καλεί τον ελληνικό λαό να στρατευτεί μέσω της κατασκευής της εθνικής ενότητας, «να απελευθερώσουμε τις δυνάμεις του ελληνισμού, να δώσουμε οξυγόνο, δικαιοσύνη, κανόνες, διαφάνεια, σιγουριά», σε αντιπαράθεση με την «απειλή».

Ενόψει του κινδύνου, η αναγκαιότητα της λύσης παρουσιάζεται σχεδόν ως επιφωνηματική κατάφαση: «Είναι ανάγκη. Ανάγκη εθνική και επιτακτική» να γίνει, όπως προτείνει. «Είναι ένας πολύ στρατηγικά θεμελιωμένος λόγος, κάθε λέξη και επιχείρημα δεν είναι κενά περιεχομένου, αλλά στηρίζονται στη λογική της πολιτικής επικοινωνίας και με τρομάζει όσο βλέπω ότι μοιάζει πάρα πολύ με ό,τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή, που ωστόσο βρισκόμαστε σε εντελώς διαφορετική κατάσταση», μας λέει η κ.Ψύλλα.

Φυσικά, δεν λείπει και ο μύθος που εμπλέκει το υποκείμενο «εμείς» εντός του «ταξιδιού», όπως μεταφορικά ονομάζει την είσοδο στο Μνημόνιο και την απόπειρα να ξεπεραστεί η κρίση: «Μπροστά μας έχουμε ένα ταξίδι με απαιτήσεις από όλους μας», με χαρακτηριστική αναφορά στο μυθικό στοιχείο, «μια νέα Οδύσσεια για τον ελληνισμό», που αυτό εντείνει τόσο τους συνειρμούς της δυσκολίας αναφορικά με την απόπειρα, αλλά και της αίσιας έκβασης της περιπέτειας του γένους, μέσω ρηματικών επιλογών, που δηλώνουν γνώση: «Ξέρουμε τον δρόμο για την Ιθάκη και έχουμε χαρτογραφήσει και τα νερά», ενώ κλείνει με μια κατάφαση: «Είμαι απόλυτα βέβαιος ότι θα τα καταφέρουμε».

«Αναφέρει, λοιπόν, μια απόπειρα μυθικών διαστάσεων, όπου κατασκευάζεται υπόρρητα η συνευθύνη του λαού στην απόπειρα υπέρβασης των δυσκολιών, ηρωοποιώντας την εικόνα του, προκειμένου να επενδύσει στην εθνική επιλογή που προβάλλεται ως μοναδική», παρατηρούν οι αναλυτές.

Συνοψίζοντας, «η αναγγελία της πολιτικής απόφασης που εγκαινιάζει επίσημα την είσοδο της χώρας σε καθεστώς παρατεταμένης ύφεσης, λιτότητας, υψηλών ποσοστών ανεργίας, τροποποίησης των όρων παραγωγής και οικονομικής επιτήρησης έχει ως βασικό επιχείρημα ότι αυτός είναι ο τρόπος να αποφευχθούν οι κίνδυνοι που κατασκευάζονται αναφορικά με το παρόν και το μέλλον της κατάστασης της χώρας, αλλά και της διεθνούς κατάστασης, διαμορφώνοντας το υπόβαθρο της κινδυνολογίας, το οποίο θα αξιοποιηθεί από τις επόμενες κυβερνήσεις για τη δικαιολόγηση του αναπόφευκτου των εκάστοτε κυβερνητικών επιλογών», επισημαίνει η καθηγήτρια. Τι να πει κανείς, ότι πέντε χρόνια αργότερα είμαστε ίσως σε δυσχερέστερη θέση;

Μιντιακός μιθριδατισμός και το εκλογικό πείραμα του 2012

Financial Times

Στην πορεία της κρίσης, πολλές ήταν οι εκλογικές αναμετρήσεις αλλά και η απόπειρα επηρεασμού της λαϊκής βούλησης, αρκετές φορές μάλιστα με πρωτοφανή τρόπο. Στην εισήγησή της, η καθηγήτρια Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο ΕΚΠΑ, Ρόη Παναγιωτοπούλου, με τίτλο «Αφηγήσεις απειλών και τρόμου: ο προεκλογικός πολιτικός λόγος των ΜΜΕ στην εποχή της κρίσης στην Ελλάδα και την Ιταλία», αναδεικνύει όψεις αυτής της απόπειρας που ίσως οδήγησαν και στο αποτέλεσμα του πρόσφατου δημοψηφίσματος.

Και καθώς μας εξηγεί το τι έχει συμβεί, στο μυαλό μας σχηματίζεται μία λέξη: μιθριδατισμός, όρος δανεισμένος πάλι από έναν μύθο που χρησιμοποιείται μεταφορικά, για να περιγράψει τη σταδιακή εξοικείωση και αποδοχή πραγμάτων που προηγουμένως θεωρούνταν ιδιαίτερα επικίνδυνα.

Από το 2012 που ξεκίνησε την έρευνα για τις δύο αναμετρήσεις και μέχρι τις εκλογές του Ιανουαρίου αλλά ακόμη και στο δημοψήφισμα διαπιστώνει ότι «δεν άλλαξε τίποτα».

«Οταν ξεκίνησα, δεν σκέφτηκα ποτέ σε τι έκταση μπορεί να ξεδιπλωθεί η ίδια τακτική που πέτυχε το 2012 και συνέχιζαν να εφαρμόζουν. Και είπα “μπα, δεν έχουν σκοπό και σχέδιο, αυτά είναι χοντροκοπιές που γίνονται μόνο στην Ελλάδα”. Και εξετάζω την περίπτωση της Ιταλίας και διαπιστώνω ότι έγινε ακριβώς το ίδιο. Ο διεθνής οικονομικός Τύπος, που συνδέεται άμεσα με τραπεζικούς και χρηματοπιστωτικούς οίκους και συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα, ακολουθεί μια πάγια στρατηγική τα τελευταία χρόνια και δεν καταλαβαίνει τίποτα.

»Το καινούργιο είναι ότι όλα αυτά τα Μέσα είχαν απροκάλυπτη ανάμειξη στην προεκλογική εκστρατεία δημοκρατικών χωρών. Ανοιξαν άρθρα τους που εμφανίζονται σε συγκεκριμένες ενημερωτικές συνδρομητικές ιστοσελίδες στο ευρύ κοινό και, χωρίς τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει ο πολιτικός Τύπος, άρχισαν να τον υποκαθιστούν. Αυτό που ήταν ένα πείραμα τότε, σήμερα έχει παγιωθεί ως πρακτική από τα διεθνή ΜΜΕ και εδώ πρέπει οι εφημερίδες να σκεφτούν πολύ καλά τι κάνουν και το πώς καταντούν πλαγίως φερέφωνα συμφερόντων, επειδή είναι υπερχρεωμένες.

»Αυτό το πείραμα έπιασε το 2012 και πλέον η προπαγάνδα συνεχίστηκε με χοντροκομμένους τρόπους και μάλιστα ήταν κοινή σε Ιταλία και Ελλάδα, “ότι τα πάντα οδηγούν στο χάος” και “εμείς θα σας εξασφαλίσουμε σταθερότητα, συνέχεια και ασφάλεια”, όλα τα γνωστά κλισέ», μας εξηγεί η κ. Παναγιωτοπούλου και μας δίνει και τα «χοντρά» παραδείγματα. Πρόκειται για την καταβαράθρωση των υποψήφιων πολιτικών που χαρακτηρίζονται π.χ. «κλόουν» στην Ιταλία («Εκόνομιστ»), ενώ οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» στο φύλλο που απευθυνόταν στους Γερμανούς είχαν τίτλο στα ελληνικά «Αντισταθείτε στον δημαγωγό», κάτω από μια φωτογραφία του Τσίπρα.

Εξώφυλλα περιοδικού Economist

«Το 2012 ήταν η πρώτη φορά που το χρηματιστικό κεφάλαιο άσκησε τέτοιες πιέσεις για να προκύψει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Με λίγα λόγια, μας έλεγαν τι να ψηφίσουμε, ξεπερνώντας κάθε κανόνα, κοροϊδεύοντας όσους είχαν αντίθετη γνώμη και την ίδια ώρα οι τραπεζίτες διαμόρφωναν το δικό τους αναγνωστικό κοινό, έχοντας μια μεγάλη εξιστόρηση για τη νευρικότητα των αγορών που ποσώς ενδιαφέρει τον μέσο ψηφοφόρο, ενώ έδιναν λεπτομέρειες για την πορεία των σπρεντ που αμφιβάλλω αν κανείς κανονικός άνθρωπος γνωρίζει τι ακριβώς είναι, μία κατάσταση που δεν είναι κατανοητή για τον μέσο πολίτη, όταν όλα μάλιστα καταρρέουν και έχουν άμεση συνέπεια στον ψηφοφόρο», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» η καθηγήτρια Επικοινωνίας.

■ Οσο για το πρόσφατο δημοψήφισμα; «Τώρα ο κόσμος, έχοντας φάει τόσες πολλές δόσεις φόβου και τρόμου, αντέδρασε και κυριολεκτικά τους ξέφυγε γυρίζοντας την πλάτη στην τρομολαγνεία», καταλήγει.

Advertisements

      Η παρουσίαση της έρευνας για την αξιολόγηση των ελληνικών ΜΜΕ στο πως προωθούν την ένταξη των μεταναστών και αποτυπώνουν την πολυπολιτισμικότητα της ελληνικής κοινωνίας, την περασμένη βδομάδα, δεν θα μπορούσε να συμπέσει με πιο αποκαλυπτική συγκυρία:

έγινε ότι είχε ξεκινήσει το νέο αστυνομικό επεισόδιο «επιχείρηση σκούπα» με «απορρίμματα», για αρχή, τους μετανάστες χωρίς χαρτιά που στη συνέχεια επεκτάθηκε στους τοξικομανείς- βαποράκια και στην πορνεία.

     Μία επιχείρηση εναρμονισμένη με την πάγια κυβερνητική πολιτική ανεξαρτήτως χρώματος που χρησιμοποιεί την καταστολή για να κρύψει κάτω από το χαλί τα προβλήματα που δεν επιθυμεί να επιλύσει- κι ας θεσμοθετεί αναγκαστικά λόγω ευρωπαϊκών δεσμεύσεων κανόνες που ουδέποτε εφαρμόζει. Μία παράπλευρη απώλεια αυτού του προεκλογικού υπερθεάματος ακροδεξιάς έμπνευσης, έγινε εμφανής, στην ημερίδα, καθώς οι καθόλα νόμιμοι μετανάστες που είτε συνέβαλαν στην εκπόνηση της έρευνας, είτε παραβρέθηκαν ως σχολιαστές και ακροατές ήταν έντρομοι ή οργισμένοι και πάντως εφοδιασμένοι με το διαβατήριο και την άδεια παραμονής τους για να τολμήσουν να βγουν από το σπίτι τους. Και ας ζούνε ακόμη και 20 χρόνια ορισμένοι σε αυτήν τη χώρα, συνεισφέροντας ένσημα σε ασφαλιστικά ταμεία τα οποία πληρώνουν όχι για να πάρουν ποτέ σύνταξη, αλλά μόνο και μόνο για να μπορούν να έχουν στα χέρια τους την πολυπόθητη και συνήθως ληγμένη, λόγω γραφειοκρατίας, άδεια παραμονής.

   Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ίσως δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η εικόνα των μεταναστών που εμφανίζεται σε μια ενδεικτική μερίδα των ελληνικών ΜΜΕ είναι τις περισσότερες φορές αρνητική, σύμφωνα με τα αποτελέσματα από το ερευνητικό πρόγραμμα MEDIVA που διενεργήθηκε παράλληλα σε εξι ευρωπαϊκές χώρες.

     Για την ακρίβεια, τις τρεις στις τέσσερις φορές που υπάρχει αναφορά σε μετανάστες αυτή θα αφορά «τα προβλήματα που δημιουργούν, τους κινδύνους που εγκυμονούν ή τις άδικες πράξεις που διαπράττουν» όπως επισήμανε η ερευνήτρια Έντα Γκέμι.

 Άλλωστε οι κύριες πηγές των σχετικών ειδήσεων είναι κυβερνητικές ενω εξαίρεση αποτελεί η διασταύρωσή τους με άλλους φορείς ή οργανώσεις μεταναστών.

     Κι ας καταγράφηκε η ειδησεογραφία σε περισσότερο νηφάλιες χρονικές περιόδους και συγκεκριμένα τα διαστήματα 23-29 Νοεμβρίου 2011, 25-31 Ιανουαρίου και 7-28 Φεβρουαρίου του 2012.

Έτσι κι αλλιώς ο χώρος που δόθηκε για μεταναστευτικά θέματα στις υπο διερεύνηση περιόδους ήταν ελάχιστος και κυμάνθηκε από το 1-2,3% του συνόλου των ειδήσεων σε όλα τα μέσα που εξετάστηκαν και ήταν οι εφημερίδες «Καθημερινή», «Ελεύθερος Τύπος» και «Πρώτο Θέμα», οι τηλεοπτικοί σταθμοί ΜEGA και ΝΕΤ και η ειδησεογραφική πύλη in.gr.

     Είναι χαρακτηριστικό ότι στο έντυπο με τις περισσότερες αναφορές σε μεταναστευτικά θέματα (2,3%) όλες οι αναφορές είχαν αρνητική χροιά (100%), ενώ ο τηλεοπτικός σταθμός με τις λιγότερες αναφορές σε μεταναστευτικά θέματα (1%) είχε και τις περισσότερες θετικές απεικονίσεις μεταναστών (57%). Ελάχιστες έως μηδαμινές είναι και οι περιπτώσεις που οι ίδιοι οι μετανάστες μιλάνε για αυτά που τους αφορούν και πάντως ο λόγος δεν τους δόθηκε σε όλα τα μέσα, ενώ δεν ακούγονται ποτέ σε θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος.

     Πέρα από την ποιοτική και ποσοτική ανάλυση του περιεχομένου των ειδήσεων η έρευνα αξιολόγησε και τις συνεντεύξεις των στελεχών στα Μέσα, από τις οποίες διαπιστώνεται έλλειψη εξειδίκευσης των δημοσιογράφων που ασχολούνται με σχετικά θέματα, απολύτως καμία μέριμνα σε ζητήματα πρόσληψης και απασχόλησης για μια περισσότερο αντιπροσωπευτική «ανθρωπογεωγραφία» στα Μέσα που να ανταποκρίνεται στην κοινωνική σύνθεση της ελληνικής κοινωνίας, απουσία πρακτικών κατάρτισης και επιμόρφωσης για την εξισορροπημένη κάλυψη θεμάτων διαφορετικότητας αλλά και παραλείψεις σε θέματα δεοντολογίας: λόγοι για τους οποίους η αξιολόγηση των ελληνικών μέσων συγκεντρώνει πολύ χαμηλή βαθμολογία.

    Η απουσία σοβαρής πολιτικής για τη μετανάστευση και το γεγονός ότι η πολιτική ατζέντα ή η πολιτική που ακολουθεί το κάθε Μέσο καθορίζουν το πλαίσιο προσέγγισης του θέματος αναδείχθηκαν στη συζήτηση που ακολούθησε με τους δημοσιογράφους Αλεξάνδρα Χρηστακάκη, Μαρία Δεληθανάση, Τάσο Τέλογλου, Νίκο Άγο και την υπογράφουσα. Χωρίς να υποτιμηθεί ο ρόλος των ΜΜΕ και οι ευθύνες τους στην προβολή του ξενοφοβικού λόγου και της ρητορικής του μίσους.
  Το προγραμμα ΜΕDIVA που διενεργήθηκε παράλληλα σε έξι χώρες, συντονίζει το Robert Schuman Centre for Advanced Studies με επιστημονική υπεύθυνη την καθηγήτρια Άννα Τριανταφυλλίδου ενώ η ημερίδα συνδιοργανώθηκε με το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ).

   Ολόκληρη η έρευνα είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο http://mediva.eui.eu

Σκίτσο: ΣΠΥΡΟΣ ΔΕΒΕΝΙΩΤΗΣ/EUROKINISI

 

  Kάθε χρόνο βγαίνουν από τα πανεπιστήμια στην αγορά εργασίας περίπου 80.000 νέοι αναζητώντας δουλειά, για να απορροφηθούν μόλις οι μισοί. Οι υπόλοιποι 40.000 μένουν άνεργοι. Όπως υπολόγισε ο καθηγητής Οικονομικών και Κοινωνικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Σάββας Ρομπόλης όταν έφταναν να γίνουν περίπου 160.000, κάθε τέσσερα χρόνια δηλαδή, γίνονταν αθρόες προσλήψεις στις ΔΕΚΟ.  Δεν είναι τυχαίο ότι οι προσλήψεις συνέπεπταν με την προεκλογική περίοδο ενώ ακριβώς το ίδιο διάστημα αυξανόταν και η τιμή του βαμβακιού. Συνταγή χρεωκοπίας; Ο καθηγητής έτσι δικαιολόγησε την υπεραπασχόληση στις ΔΕΚΟ, την υπερτιμολόγηση των ακριβών και χαμηλής ποιότητας υπηρεσιών αποτυπώνοντας εν τέλει τη ρίζα του πελατειακού συστήματος και ενός πολιτικού συστήματος σε κρίση πολύ πριν το μνημόνιο και την Τρόϊκα.

     Τα παραπάνω εγιναν γνωστά κατά την παρουσίαση, στις αρχές Μαρτίου, του ειδικού τεύχους της επιθεώρησης κοινωνικών ερευνών με την πλέον επίκαιρη θεματική «Η Ελλάδα σε κρίση».

     Μία έκδοση του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικων Ερευνών που συνέπεσε με την απόφαση συγχώνευσής του με τρία ακόμη ερευνητικά κέντρα και την μετονομασια τους σε ινστιτουτο, γεγονός που σχολίασε ο αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Τάκης Καφετζής: αναφερόμενος στην ονομαστική σύμπτωση σε μια διαφορετική χώρα και μια διαφορετική κρίση, σχεδον 90 χρονια πριν, με την ίδρυση του Ινστιτουτου Κοινωνικών Ερευνων της Φρανκφούρτης που θεμελιωσε την κριτική σκέψη στις κοινωνικές επιστήμες.

     Το χάσμα που χωρίζει την εξουσία από τη σε βαθος ανάλυση και ερευνα των κρισεων στις οποίες εμπλέκεται ανέδειξε ο καθηγητής Συγκριτικής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Χρήστος Λυριντζής, καταδεικνύοντας την ανεπάρκεια του πολιτικου προσωπικου στην πολιτική διαχείριση μιας προαναγγελθείσας κρίσης που μόνον οικονομική δεν είναι. Άλλωστε κοινός τοπος των ομιλητών, όπως κατέδειξε και η επίκουρος καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο

Πανεπιστήμιο Αθηνών Ιωάννα Καυταντζόγλου ήταν ότι η κρίση προϋπήρξε του Μνημονίου, όπως μαρτυρούν και οι ατυχείς απόπειρες αντιμετώπισής της που εξαντλήθηκαν σε ρητορείες περί μεταρρύθμισης, εκσυγχρονισμου, επανίδρυσης του κράτους.

     Στην πλήρη αδυναμία διατύπωσης εναλλακτικής λυσης και σχεδίου δράσης και την αδυναμία των πολιτικών να προσφέρουν έστω ένα οραμα που δεν υπάρχει αναφέρθηκε ο κ.Λυριντζής καθιστώντας την απουσία πολιτικής ως το μείζον πρόβλημα τη στιγμή που αναδύονται εκ νέου οι κίνδυνοι που απορρέουν τοσο από τη γενικευμένη καταδίκη του «λαϊκισμού» που καταλήγει να εξοβελίζει οποιαδήποτε αίτημα συλλογικής –λαϊκής διεκδίκησης όσο και από την επάνοδο του εθνικισμού, συνδυασμός τουλάχιστον αποπροσανατολιστικός.

    Επιπλεον, η κ.Ιωάννα Καυταντζόγλου ανέδειξε την ολισθηρή ατραπό που συνδέεται με την κατάχρηση της εννοιας της ανομίας και οδηγεί στον 19ο αιώνα και τις «επικίνδυνες τάξεις» καθώς η αντιμετώπιση των αποκλεισμένων που ολοένα πληθαίνουν –ανεργων, αστεγων, φτωχών και ασθενέστερων- τείνει να τους στιματίζει, να τους απεικονίζει ως εν δυνάμει απειλή γεγονός που συμβάλλει στην ποινικοποίηση και περαιτέρω περιθωριοποίησή τους.

    Στη συζήτηση που συντονισε η Μαρίνα Πετρονώτη, Διευθύντρια Ερευνών και μέλος της συντακτικής επιτροπής της επιθεώρησης κοινωνικων ερευνων ο κ.Ρομπόλης απέδειξε την πληρη ανατροπή της βασικής αρχής της κοινωνικής ασφάλισης που είναι η ανταποδοτικότητα, μίλησε για το ατελέσφορο των μέτρων που μειώνουν τους μισθούς, όχι μόνο γιατί συρρικνώνοντας το εισόδημα κατακρημνίζεται το βιωτικό επίπεδο των εργαζομένων αλλά επειδή αυτό συντελεί επιπλέον στον στραγγαλισμό της κοινωνικής ασφάλισης αφού τα ταμεία υφίστανται σημαντική απώλεια πόρων.

    Πέρα από την αύξηση της ανισότητας αλλά και της ανεργίας, ο κ. Ρομπόλης έκανε ακόμη λόγο για την «ασιατοποίηση της Γερμανίας» ή την άλλη όψη του «γερμανικού θαύματος»: στη Γερμανία λοιπόν όπου ο μέσος όρος του μισθού είναι τα 1600 ευρώ το μήνα, υπάρχουν σχεδόν οκτώ εκατομμύρια εργαζόμενοι με διάφορες ελαστικές μορφές απασχόλησης (εκ περιτροπής εργασίας, μερικής απασχόλησης κλπ) οι οποίοι παίρνουν μηνιαίως 500-800 ευρώ. «Η Γερμανία έχει ήδη δημιουργήσει μια Κίνα στο εσωτερικό της» είπε χαρακτηριστικά ο καθηγητής.

    Αξίζει ίσως να αναφερθεί η απουσία εκπροσώπησης από την πολιτική τάξη της χώρας- αυτή που συνεχίζει την ψηφοθηρική της τακτική και ας χρεωκόπησε τη χώρα. Απουσίαζαν επίσης και οι εκπρόσωποι του Τύπου. Αντίθετα το παρών έδωσε το επιστημονικό δυναμικό.

     Πολλά και ενδιαφέροντα τα περιεχομένα του τόμου, που μπορεί να δει κανεις στην ιστοσελίδα του ΕΚΚΕ, για τις συνιστώσες που συνέβαλαν στην όξυνση της κρίσης, τις παραμέτρους αλλά και τις επιπτώσεις της.

Κύτταρα ζωής από την Ενριέτα

Posted: Οκτώβριος 12, 2011 by Alexander Chalkidis in ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Ετικέτες: ,

Οσο σύντομη ήταν η ζωή της τόσο μακροχρόνιο ήταν το όφελος της επιστήμης από το θάνατό της. Και μπορεί η οικογένειά της να μην αποκόμισε τίποτε, αλλά η ανθρωπότητα ευεργετήθηκε πολλαπλώς.

O λόγος για την Ενριέτα Λακς, μια μαύρη φτωχή αγρότισσα από τον αμερικανικό Νότο, που απεβίωσε από καρκίνο το 1951. Τα καρκινικά κύτταρα όμως που της αφαίρεσαν, χωρίς η ίδια να το γνωρίζει, ήταν τα πρώτα ανθρώπινα κύτταρα που όχι μόνο επιβίωσαν, αλλά αναπτύχθηκαν σε συνθήκες εργαστηρίου.

Η καλλιέργειά τους χρησιμοποιήθηκε σε έρευνες γενετικής και μελέτες γύρω από τον καρκίνο, ενώ συνέβαλε καθοριστικά στο εμβόλιο κατά της πολιομυελίτιδας. Και αν η ίδια παραμένει άγνωστη και θαμμένη σε έναν ανώνυμο τάφο, τα κύτταρά της, γνωστά ως HELA, από τα αρχικά του ονόματός της, έχουν μελετηθεί από ερευνητές σε όλον τον κόσμο και έχουν σταλεί ακόμη και σε διαστημικές αποστολές.

Σημαντικότατα εργαλεία

Επιπλέον βοήθησαν στην επίτευξη σημαντικής προόδου στη χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, τη χημειοθεραπεία, την κλωνοποίηση, την τεχνητή γονιμοποίηση, ενώ πήραν μέρος και σε δοκιμές ατομικής βόμβας.

Θεωρούνται ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που έχουν συμβεί στην ιατρική τον τελευταίο αιώνα και έχουν μελετηθεί με τόση λεπτομέρεια και ακρίβεια, που πλέον είναι γνωστή στους επιστήμονες κάθε τους ιδιότητα, ενώ ο κατάλογος της συμβολής τους στη δημιουργία φαρμάκων μοιάζει ατελείωτος: χρησιμοποιήθηκαν ανάμεσα σε άλλα για τη θεραπεία του έρπητα, της λευχαιμίας, της γρίπης, της αιμοφιλίας, της νόσου του Πάρκινσον.

Ζουν 60 χρόνια μετά

Η ανθεκτικότητά τους είναι τέτοια ώστε επιβιώνουν μέχρι σήμερα, 60 χρόνια μετά το θάνατό της. Υπολογίζεται ότι αν έβαζες όλα τα κύτταρα HELA που αναπτύχθηκαν το ένα δίπλα στο άλλο, θα τύλιγαν τρεις φορές τη Γη αφού θα εκτείνονταν σε μήκος 134.680 χιλιομέτρων, κι ας μην ξεπερνούσε το ύψος της Ενριέτας το 1,52 μέτρο όσο ζούσε.

Παρά την ευρύτατη διάδοσή τους στην επιστημονική έρευνα, χρειάστηκε να περάσουν πάνω από 20 χρόνια από το θάνατό της για να γραφτεί για πρώτη φορά κάτι για τον άνθρωπο πίσω από τα κύτταρα με την κωδική ονομασία HELA: ήταν το 1976 στο περιοδικό «Ρόλινγκ Στόουν».

Κι ας είχε ήδη εξελιχθεί η κυτταρική τους καλλιέργεια σε… μαζική παραγωγή: το εργοστάσιο που ανέπτυσσε τρισεκατομμύρια κύτταρα κάθε βδομάδα έγινε τότε αποκλειστικά για την αντιμετώπιση της μεγάλης επιδημίας πολιομυελίτιδας που είχε ενσκήψει εκείνη την εποχή.

Ωστόσο αποτέλεσε το έναυσμα για τη δημιουργία μιας βιομηχανίας που εμπορεύεται ανθρώπινο βιολογικό υλικό, αποφέροντας εκατομμύρια χωρίς ποτέ η οικογένειά της να πάρει μέρος από τα κέρδη.

Ηταν η αρχή στο νεοεμφανιζόμενο τότε τομέα της ιολογίας, τον οποίο απογείωσε, ενώ τα θέματα βιοηθικής δεν είχαν ακόμη εγερθεί. Αλλωστε η πρώτη σχετική δίκη με αντικείμενο σε ποιον ανήκουν οι αφαιρεμένοι ιστοί που χρησιμοποιούνται στην ιατρική έρευνα και μπορεί να αποδειχθούν κερδοφόροι έγινε τριάντα χρόνια από το θάνατό της, στη δεκαετία του 1980.

Η αιώνια ζωή της Lacks

Αυτή την απίθανη ιστορία αφηγείται η δημοσιογράφος Ρεμπέκα Σκλουτ στο βιβλίο της με τίτλο «Η αιώνια ζωή της HEnrietta LAcks», που πρόσφατα κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις zoobus. Επειτα από δέκα χρόνια ερευνών, η Σκλουτ ανασυνθέτει σε περισσότερες από 350 σελίδες όχι μόνο την πορεία της Ενριέτα Λακς και της οικογένειάς της, αλλά παράλληλα παρακολουθεί την επιστημονική έρευνα και τις εξελίξεις στη γενετική, μέσα από μια εξαντλητική τεκμηρίωση που εμβαθύνει ακόμη και στην προσωπική διαδρομή του ερευνητή, στο εργαστήριο του οποίου αναπτύχθηκαν για πρώτη φορά τα HELA.

Ωστόσο δεν πρόκειται μόνο για μια επιστημονική βιογραφία: το βιβλίο φέρνει στο φως μια σειρά από αμφιλεγόμενα πειράματα σε Αφροαμερικανούς, δίνοντας το ιστορικό πλαίσιο του φυλετικού διαχωρισμού της εποχής, εκθέτει τις επιπτώσεις της ιατρικής πρακτικής στους ασθενείς, θίγει ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας, θέτει ερωτήματα για τα όρια της επιστήμης και τη διαχείριση του βιολογικού υλικού που αποτελεί μια ανθηρή βιομηχανία σήμερα και παραθέτει τις δικαστικές μάχες που έχουν γίνει για την αντιμετώπιση αυτής της εκμετάλλευσης.

Ανάμεσα στις διακρίσεις που έχει πάρει το βιβλίο είναι το βραβείο της Αμερικανικής Ακαδημίας Επιστημών τον περασμένο μήνα, ενώ πρόσφατα αποφασίστηκε να δοθεί το όνομα της Λακς σε υπό ίδρυση γυμνάσιο βιοεπιστημών στο Εβεργκριν της Ουάσιγκτον.

Σημειώνεται ότι μέρος των εσόδων από τις πωλήσεις του πηγαίνουν στο Ιδρυμα Ενριέτα Λακς που ίδρυσε και διευθύνει η συγγραφέας για να τιμήσει την «αφανή ηρωίδα της ιατρικής».