Archive for the ‘ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ’ Category

      Η παρουσίαση της έρευνας για την αξιολόγηση των ελληνικών ΜΜΕ στο πως προωθούν την ένταξη των μεταναστών και αποτυπώνουν την πολυπολιτισμικότητα της ελληνικής κοινωνίας, την περασμένη βδομάδα, δεν θα μπορούσε να συμπέσει με πιο αποκαλυπτική συγκυρία:

έγινε ότι είχε ξεκινήσει το νέο αστυνομικό επεισόδιο «επιχείρηση σκούπα» με «απορρίμματα», για αρχή, τους μετανάστες χωρίς χαρτιά που στη συνέχεια επεκτάθηκε στους τοξικομανείς- βαποράκια και στην πορνεία.

     Μία επιχείρηση εναρμονισμένη με την πάγια κυβερνητική πολιτική ανεξαρτήτως χρώματος που χρησιμοποιεί την καταστολή για να κρύψει κάτω από το χαλί τα προβλήματα που δεν επιθυμεί να επιλύσει- κι ας θεσμοθετεί αναγκαστικά λόγω ευρωπαϊκών δεσμεύσεων κανόνες που ουδέποτε εφαρμόζει. Μία παράπλευρη απώλεια αυτού του προεκλογικού υπερθεάματος ακροδεξιάς έμπνευσης, έγινε εμφανής, στην ημερίδα, καθώς οι καθόλα νόμιμοι μετανάστες που είτε συνέβαλαν στην εκπόνηση της έρευνας, είτε παραβρέθηκαν ως σχολιαστές και ακροατές ήταν έντρομοι ή οργισμένοι και πάντως εφοδιασμένοι με το διαβατήριο και την άδεια παραμονής τους για να τολμήσουν να βγουν από το σπίτι τους. Και ας ζούνε ακόμη και 20 χρόνια ορισμένοι σε αυτήν τη χώρα, συνεισφέροντας ένσημα σε ασφαλιστικά ταμεία τα οποία πληρώνουν όχι για να πάρουν ποτέ σύνταξη, αλλά μόνο και μόνο για να μπορούν να έχουν στα χέρια τους την πολυπόθητη και συνήθως ληγμένη, λόγω γραφειοκρατίας, άδεια παραμονής.

   Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ίσως δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η εικόνα των μεταναστών που εμφανίζεται σε μια ενδεικτική μερίδα των ελληνικών ΜΜΕ είναι τις περισσότερες φορές αρνητική, σύμφωνα με τα αποτελέσματα από το ερευνητικό πρόγραμμα MEDIVA που διενεργήθηκε παράλληλα σε εξι ευρωπαϊκές χώρες.

     Για την ακρίβεια, τις τρεις στις τέσσερις φορές που υπάρχει αναφορά σε μετανάστες αυτή θα αφορά «τα προβλήματα που δημιουργούν, τους κινδύνους που εγκυμονούν ή τις άδικες πράξεις που διαπράττουν» όπως επισήμανε η ερευνήτρια Έντα Γκέμι.

 Άλλωστε οι κύριες πηγές των σχετικών ειδήσεων είναι κυβερνητικές ενω εξαίρεση αποτελεί η διασταύρωσή τους με άλλους φορείς ή οργανώσεις μεταναστών.

     Κι ας καταγράφηκε η ειδησεογραφία σε περισσότερο νηφάλιες χρονικές περιόδους και συγκεκριμένα τα διαστήματα 23-29 Νοεμβρίου 2011, 25-31 Ιανουαρίου και 7-28 Φεβρουαρίου του 2012.

Έτσι κι αλλιώς ο χώρος που δόθηκε για μεταναστευτικά θέματα στις υπο διερεύνηση περιόδους ήταν ελάχιστος και κυμάνθηκε από το 1-2,3% του συνόλου των ειδήσεων σε όλα τα μέσα που εξετάστηκαν και ήταν οι εφημερίδες «Καθημερινή», «Ελεύθερος Τύπος» και «Πρώτο Θέμα», οι τηλεοπτικοί σταθμοί ΜEGA και ΝΕΤ και η ειδησεογραφική πύλη in.gr.

     Είναι χαρακτηριστικό ότι στο έντυπο με τις περισσότερες αναφορές σε μεταναστευτικά θέματα (2,3%) όλες οι αναφορές είχαν αρνητική χροιά (100%), ενώ ο τηλεοπτικός σταθμός με τις λιγότερες αναφορές σε μεταναστευτικά θέματα (1%) είχε και τις περισσότερες θετικές απεικονίσεις μεταναστών (57%). Ελάχιστες έως μηδαμινές είναι και οι περιπτώσεις που οι ίδιοι οι μετανάστες μιλάνε για αυτά που τους αφορούν και πάντως ο λόγος δεν τους δόθηκε σε όλα τα μέσα, ενώ δεν ακούγονται ποτέ σε θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος.

     Πέρα από την ποιοτική και ποσοτική ανάλυση του περιεχομένου των ειδήσεων η έρευνα αξιολόγησε και τις συνεντεύξεις των στελεχών στα Μέσα, από τις οποίες διαπιστώνεται έλλειψη εξειδίκευσης των δημοσιογράφων που ασχολούνται με σχετικά θέματα, απολύτως καμία μέριμνα σε ζητήματα πρόσληψης και απασχόλησης για μια περισσότερο αντιπροσωπευτική «ανθρωπογεωγραφία» στα Μέσα που να ανταποκρίνεται στην κοινωνική σύνθεση της ελληνικής κοινωνίας, απουσία πρακτικών κατάρτισης και επιμόρφωσης για την εξισορροπημένη κάλυψη θεμάτων διαφορετικότητας αλλά και παραλείψεις σε θέματα δεοντολογίας: λόγοι για τους οποίους η αξιολόγηση των ελληνικών μέσων συγκεντρώνει πολύ χαμηλή βαθμολογία.

    Η απουσία σοβαρής πολιτικής για τη μετανάστευση και το γεγονός ότι η πολιτική ατζέντα ή η πολιτική που ακολουθεί το κάθε Μέσο καθορίζουν το πλαίσιο προσέγγισης του θέματος αναδείχθηκαν στη συζήτηση που ακολούθησε με τους δημοσιογράφους Αλεξάνδρα Χρηστακάκη, Μαρία Δεληθανάση, Τάσο Τέλογλου, Νίκο Άγο και την υπογράφουσα. Χωρίς να υποτιμηθεί ο ρόλος των ΜΜΕ και οι ευθύνες τους στην προβολή του ξενοφοβικού λόγου και της ρητορικής του μίσους.
  Το προγραμμα ΜΕDIVA που διενεργήθηκε παράλληλα σε έξι χώρες, συντονίζει το Robert Schuman Centre for Advanced Studies με επιστημονική υπεύθυνη την καθηγήτρια Άννα Τριανταφυλλίδου ενώ η ημερίδα συνδιοργανώθηκε με το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ).

   Ολόκληρη η έρευνα είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο http://mediva.eui.eu

Σκίτσο: ΣΠΥΡΟΣ ΔΕΒΕΝΙΩΤΗΣ/EUROKINISI

 

ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΘΩΩΣΗ ΤΗΣ ΜΟΙΧΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΟΧΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗΣ * ΕΚΛΥΣΗ ΗΘΩΝ Ή ΝΕΟΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜΟΣ; ΔΥΟ ΕΠΙΦΑΝΕΙΣ ΝΟΜΙΚΟΙ ΜΙΛΑΝΕ ΣΤΗΝ «Ε»

Από τα χρηστά ήθη στην ερωτική αυτοδιάθεση

Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΣΩΤΗΡΧΟΥ

Το «σεξουαλικό έγκλημα», η ηθική απαξία του οποίου φαίνεται να ενισχύεται από την ανάπτυξη του νεοπουριτανισμού στις ΗΠΑ, έχει αναχθεί το τελευταίο διάστημα και σε πεδίο ξεκαθαρίσματος λογαριασμών στη διεθνή πολιτική σκηνή. Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς; Την εν μια νυκτί καταστροφή της καριέρας τού επικεφαλής του ΔΝΤ και φαβορί για τις γαλλικές προεδρικές εκλογές Ντομινίκ Στρος-Καν; Τις κατηγορίες που διατυπώθηκαν εναντίον του Τζούλιαν Ασάνζ, ιδρυτή του Γουίκιλικς, όταν οι διαδικτυακές διαρροές του αφορούσαν απόρρητα έγγραφα του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ;

Γερμανίδες με πλακάτ, που γράφουν «Η συναίνεση είναι σέξι», διαδηλώνουν κατά της σεξουαλικής κακοποίησης. Παρά την τάση μερίδας των ΜΜΕ να παρουσιάζουν έξαρση σεξουαλικής εγκληματικότητας, αυτή στη χώρα μας κινείται πτωτικά, και αποτελεί μόλις το 0,5% του συνόλου των αδικοπραξιών Γερμανίδες με πλακάτ, που γράφουν «Η συναίνεση είναι σέξι», διαδηλώνουν κατά της σεξουαλικής κακοποίησης. Παρά την τάση μερίδας των ΜΜΕ να παρουσιάζουν έξαρση σεξουαλικής εγκληματικότητας, αυτή στη χώρα μας κινείται πτωτικά, και αποτελεί μόλις το 0,5% του συνόλου των αδικοπραξιών Το άδοξο τέλος του Χέρμαν Κέιν, μοναδικού μαύρου υποψήφιου και φερέλπιδος για το ρεπουμπλικανικό χρίσμα στον δρόμο προς τις προεδρικές εκλογές, πάλι στις ΗΠΑ πρόσφατα;

Ή τον Ρομάν Πολάνσκι πριν από κάνα δυο χρόνια, όταν στις αίθουσες θα προβαλλόταν ο «Αόρατος συγγραφέας», ταινία που άφηνε να διαφανούν σκοτεινές πλευρές ενός πρωθυπουργού που θύμιζε τον Τόνι Μπλερ; Κοινός παρονομαστής για τις επιθέσεις εναντίον τους ήταν «αξιόποινες σεξουαλικές πράξεις» που φέρεται να διέπραξαν, σύμφωνα με αμφιλεγόμενες μερικές φορές καταγγελίες.

Για να διαπιστώσουμε ότι διαχρονικά οι παρεκτροπές της ερωτικής ζωής έχουν… πολιτική επιρροή και να αναλογιστούμε, στην αυγή του 21ου αιώνα, αν ο χρόνος έχει σταματήσει, ίσως ακόμη και κυλήσει προς τα πίσω, πριν από τη σεξουαλική απελευθέρωση την οποία είχε αποτέλεσμα η δεκαετία του 1960 και αποτυπώθηκε και θεσμικά: στη χώρα μας μόλις το 1984. Πολλά ωστόσο ζητήματα έμειναν αρρύθμιστα ή εκκρεμή: αρκεί να αναλογιστεί κανείς ότι ο βιασμός εντός γάμου μέχρι το 2006 έμενε ατιμώρητος.

Αυτές είναι μερικές μόνο διαστάσεις του «σεξουαλικού εγκλήματος». Στο βιβλίο «Αξιόποινες σεξουαλικές πράξεις» που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Σάκκουλα, ο καθηγητής Νομικής στο ΑΠΘ Νίκος Παρασκευόπουλος και ο διδάκτωρ Νομικής, ειδικός επιστήμων στον Συνήγορο του Πολίτη Ευτύχης Φυτράκης που το συνέγραψαν, δίνουν και πολλές ακόμη προεκτάσεις του, σε ένα ερμηνευτικό σύγγραμμα για τα εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας, πυξίδα για δικαστές και νομικούς – αποτελεί άλλωστε την πρώτη σύγχρονη πλήρη και συστηματική ερμηνεία των σχετικών άρθρων του Ποινικού Κώδικα. Και όχι μόνο.

Η κριτική ματιά στη νομοθεσία και τις δικαστικές αποφάσεις προσφέρει νέες ερμηνευτικές διεξόδους για την ισχύουσα νομοθεσία, ενώ η εξαντλητική τεκμηρίωση, η θεωρητική προσέγγιση, ο κριτικός επιστημονικός λόγος, οι ιστορικές αναφορές αλλά και οι επεξηγηματικοί πίνακες αποκαλύπτουν παραμέτρους που αγγίζουν την ίδια την κοινωνική σφαίρα, φωτίζοντας τις προθέσεις του νομοθέτη αλλά και αυτού που έχει την ευθύνη για την εφαρμογή του.

Τους λόγους που οδήγησαν στη συγγραφή του μας εξηγεί ο Νίκος Παρασκευόπουλος, καθηγητής Νομικής ΑΠΘ: «Το κεφάλαιο των σεξουαλικών εγκλημάτων έχει εμπλουτιστεί και έχει μεταβληθεί περισσότερο από κάθε άλλο αντίστοιχο του ελληνικού Ποινικού Κώδικα. Κατ’ αρχάς, άλλαξε στον τίτλο του η ίδια η αξία που εμπνέει τους στόχους του νομοθέτη: αντί των ηθών, εμφανίζεται κατά βάση η «γενετήσια ελευθερία». Εγκλήματα με ιστορία χιλιετιών (π.χ. μοιχεία, προηγουμένως φθορά παρθένου) αποποινικοποιήθηκαν και άλλα εμφανίστηκαν μόλις στην εποχή μας (σεξουαλική παρενόχληση, πορνογραφία). Επιπλέον η ίδια η ρυθμιζόμενη ύλη, η ερωτική ζωή, είναι ρευστή αφού από τόπο σε τόπο και μέσα στον χρόνο πολλές αντιλήψεις αλλάζουν. Στην εποχή μας, για παράδειγμα, άλλοι αναφέρονται σε έκλυση ηθών και άλλοι σε νεοσυντηρητισμό.

Είναι λοιπόν αναμενόμενο τα προβλήματα ερμηνείας και εφαρμογής του νόμου που εμφανίζονται σήμερα να είναι πολύπλοκα και πολλά από αυτά πρωτοφανέρωτα. Το βιβλίο μας προσπαθεί να βοηθήσει στην επίλυσή τους».

 «Ο νόμος πλέον προστατεύει τη γενετήσια ελευθερία»
 

Αδικαιολόγητος είναι ο πανικός που καλλιεργείται -και από τα ΜΜΕ, αφού οτιδήποτε γύρω από το σεξ αποτελεί μαγνήτη για ένα είδος δημοσιογραφίας- καθώς τα στοιχεία κάθε άλλο παρά αύξηση του σεξουαλικού εγκλήματος αποδεικνύουν, παρατηρεί ο έτερος συγγραφέας, νομικός, Ευτύχης Φυτράκης.

Η συζήτησή μας γύρω από τις προεκτάσεις του σεξουαλικού εγκλήματος αποκαλύπτει την επιβίωση αναχρονιστικών εννοιών, εξωφρενικές ρυθμίσεις λόγω… μεταφραστικού λάθους, αλλά και τις αναγκαίες νομοθετικές παρεμβάσεις.

* Πώς διαμορφώνεται η σημερινή τάση γύρω από τις αξιόποινες σεξουαλικές πράξεις, σύμφωνα με την έρευνά σας;

* «Η οικονομική κρίση, η αύξηση της ανεργίας φαίνεται να συντελούν σε μια αναβάθμιση του ρόλου της οικογένειας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την προστασία της. Αυτό συμβαδίζει με την ανάπτυξη μιας νέας ποινικής κανονιστικότητας, η οποία επιχειρεί να αστυνομεύσει την ερωτική ελευθερία. Ακόμη, τα τελευταία χρόνια γίνεται μια εκστρατεία για την καταπολέμηση της διεθνικής σωματεμπορίας (τράφικινγκ), που αποτελεί το διάδοχο άλλων παγκόσμιων κατασταλτικών εκστρατειών, που είχαν ως αντικείμενο την εμπορία ναρκωτικών παλαιότερα, την τρομοκρατία, ακόμη και τη διαφθορά. Αυτό που διαπιστώνεται είναι πως αυτή η νέα εκστρατεία φαίνεται να μην είναι απαλλαγμένη από μια προσπάθεια ελέγχου των μεταναστευτικών ρευμάτων».

* Ποια η εξέλιξη της αντιμετώπισης των αξιόποινων σεξουαλικών πράξεων στην ελληνική νομοθεσία;

* «Ολο το σεξουαλικό ποινικό δίκαιο έχει δομηθεί πάνω στην έννοια της προστασίας των ηθών. Αλλωστε, υπάρχει ακόμη το Τμήμα Ηθών στην αστυνομία, ενώ και η στατιστική υπηρεσία μετράει τα εγκλήματα κατά των ηθών. Η μεγάλη στροφή έγινε επί υπουργίας Γ.-Α. Μαγκάκη το 1984, με το νόμο 1419/84. Ετσι, από τα εγκλήματα κατά των ηθών περάσαμε σε μια νέα εποχή, όπου αυτό που προστατεύει ο νόμος δεν είναι η αφηρημένη έννοια των ηθών, αλλά η πραγματική σεξουαλική ελευθερία, η ερωτική αυτοδιάθεση του ατόμου και κατά συνέπεια αυτό που τιμωρείται δεν είναι πια το «ανήθικο», αλλά μόνο αυτό που προσβάλλει το έννομο αγαθό της σεξουαλικής αυτοδιάθεσης, το δικαίωμα να έχεις σεξουαλικές σχέσεις με όποιον, όταν, αν και όπως θέλεις. Παρ’ όλα αυτά, 27 χρόνια μετά την αλλαγή, ο Αρειος Πάγος και η δικαστική πρακτική εμμένουν στις ίδιες απόψεις από το 1951 για κρίσιμες έννοιες και μάλιστα με τις ίδιες ακριβώς λέξεις, όπως είναι η ασέλγεια, η ακολασία, η παρά φύσην ασέλγεια κ.λπ. Πρόκειται για έννοιες ιδεολογικά φορτισμένες, απαρχαιωμένες, που χαρακτηρίζονται από ασάφεια και δημιουργούν ανασφάλεια στους πολίτες και αβεβαιότητες στους νομικούς. Ετσι, μια πρώτη παρατήρηση από τη δικαστική πρακτική, αλλά και τη νομοθεσία, είναι ότι παραμένουν οι ξεπερασμένες, ιδεολογικά φορτισμένες, έννοιες μιας άλλης εποχής».

* Δηλαδή, τόσα χρόνια μετά, η νομοθεσία δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά ή η νοοτροπία;

* «Η σημερινή νομοθεσία είναι ένα συνονθύλευμα. Πρώτον, ξεπερασμένων ποινικοποιήσεων, οι οποίες δεν εφαρμόζονται στην πράξη. Π.χ., παρά φύσιν ασέλγεια, που στην ουσία αποτελεί τιμωρία της ομοφυλοφιλίας. Ή το αδίκημα της απατηλής επίτευξης συνουσίας – όταν κάποιος καμωθεί τον σύζυγο για να κάνει σεξ. Επιπλέον, με την παράλληλη ύπαρξη «υπερμοντέρνων», αλλά δικαιοκρατικά προβληματικών ποινικών διατάξεων, οι οποίες συνήθως έρχονται από το εξωτερικό, όπως π.χ. η τιμωρία της απλής κατοχής πορνογραφικού υλικού, και η τιμωρία της εικονικής παιδικής πορνογραφίας των κόμικς, δηλαδή τιμωρία και ας μην έχει προσβληθεί κάποιο παιδί. Και τρίτον, κατά λάθος ποινικοποιήσεων: η περίφημη διάταξη προσέλκυσης παιδιών για γενετήσιους λόγους από ένα μεταφραστικό λάθος της διεθνούς σύμβασης είχε ως αποτέλεσμα αυτό που πέρασε στο νόμο και τιμωρείται, να μην είναι η προσέγγιση ανηλίκου, αλλά το να προτείνεις σε άλλον ενήλικο να συναντήσει ανήλικο. Πρόκειται για μια συνήθη τακτική στο Διαδίκτυο, αυτό το «ψηστήρι», που ονομάζεται «ψηφιακές καραμέλες», παραπέμποντας στον παιδόφιλο που μοίραζε καραμέλες στα παιδιά για να τα προσεγγίσει».

* Οπότε, επισημαίνετε και μια σειρά από αναγκαίες νομοθετικές παρεμβάσεις.

* «Ενα επιπλέον πρόβλημα στο ελληνικό σεξουαλικό δίκαιο είναι ότι παραμένουν τα εγκλήματα φυλετικώς προσδιορισμένα, δηλαδή εγκλήματα στα οποία ο δράστης ή το θύμα μπορεί να είναι μόνο γυναίκα ή άντρας. Αυτό αντιβαίνει στη σύγχρονη αντίληψη για ισότητα των φύλων, κατά την οποία ο άντρας ή η γυναίκα μετέχουν εξίσου στη σεξουαλικότητα, ενώ η παραδοσιακή αντίληψη θέλει τη γυναίκα απλώς να την υφίσταται και τον άντρα αποκλειστικά να τη διεκδικεί. Η σύγχρονη αντίληψη στις ευρωπαϊκές χώρες τείνει στην εξ ολοκλήρου καθιέρωση ενός ουδετερόφυλου σεξουαλικού ποινικού δικαίου και αυτό είναι ένα από τα πράγματα που πρέπει να διορθωθούν, με την αναφορά σε άτομο ή πρόσωπο και όχι σε άντρα – γυναίκα.

Ακόμη ένα θέμα είναι η απαγόρευση και ποινικοποίηση της πορνογραφίας και της απλής κατοχής πορνογραφικού υλικού, που έχει προκαλέσει διεθνώς έντονες συζητήσεις και θέτει τελικά επί τάπητος την επιλογή «ελευθερία ή λογοκρισία»…».

* Δικαιολογείται ο διάχυτος φόβος περί αύξησης των σεξουαλικών εγκλημάτων;

* «Αν δούμε τα στοιχεία από τις δικαστικές αποφάσεις μέχρι το 2008, που είναι διαθέσιμα, στην Ελλάδα οι καταδίκες για σεξουαλικά εγκλήματα καταλάμβαναν το 0,5% του συνόλου των καταδικών, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στη Γερμανία έφτανε το 0,9% και η τάση είναι πτωτική. Αντίστοιχα, πτωτική είναι η τάση, αν δούμε τις καταγγελίες στην αστυνομία για όλα τα σεξουαλικά αδικήματα, και μιλάμε για καταγγελίες, όχι για διαπιστωμένα και βεβαιωμένα εγκλήματα. Η σεξουαλική εγκληματικότητα από τη δεκαετία του 1960 εμφανίζει σταθερά πτωτική τάση, με σημαντική, μάλιστα, διαφορά τάξεων μεγέθους.

Η δημοφιλία του θέματος, ωστόσο, συχνά δημιουργεί μία μη πραγματική εικόνα για την εκτόξευση των σεξουαλικών επιθέσεων, με αποτέλεσμα την άμετρη διασπορά του φόβου, τη σύνδεσή του με την παρουσία μεταναστών και τελικά τη δημιουργία ανασφάλειας, ιδίως στις γυναίκες, με τελικό αποτέλεσμα την ξενοφοβία και την τιμωρητικότητα. Είναι μύθος ότι έχει εκτοξευθεί η σεξουαλική εγκληματικότητα: δεν στηρίζεται σε αποδείξεις, αστυνομικά ή δικαστικά στοιχεία. Στο πλαίσιο, όμως, του «ηθικού πανικού», που δημιουργείται, πείθονται διάφορες κυβερνήσεις για την υιοθέτηση ακόμη και μη συμβατικών μέτρων – όπως είναι π.χ. ο χημικός ευνουχισμός των σεξουαλικών δραστών, την αυστηροποίηση του ποινικού δικαίου και την αύξηση των ποινών».

Καταρρίπτεται ο μύθος του άγνωστου βιαστή

Πιο σύνθετο θέμα είναι ο βιασμός σε ότι αφορά την καταγγελία και τη δικαστική έκβαση, σύμφωνα με το συνομιλητή μας.

– «Υπάρχει ένας αριθμός τέτοιων περιστατικών που είτε δεν καταγγέλλονται, επειδή το θύμα φοβάται το στιγματισμό, είτε δεν εξιχνιάζονται, καθώς δεν καταλήγει κάπου η ερευνα, γι’ αυτό και υπάρχει υψηλός δείκτης σκοτεινής εγκληματικότητας. Οφείλουμε πάντως να κάνουμε εδώ και μια εγκληματολογική παρατήρηση που αφορά το μύθο του «άγνωστου βιαστή», αφού στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων πρόκειται για γνωστό άτομο, αν όχι και μέλος της οικογένειας. Συγκρίνοντας τις δύο στατιστικές του βιασμού, δικαστική και αστυνομική, παρατηρούμε ότι η απόσταση ανάμεσα στα δεδομένα των δύο στατιστικών είναι χαώδης – οι διαπιστωθεντες βιασμοί τα τελευταία δέκα χρόνια δεν υπερβαίνουν τους 30, ενώ οι αναφερόμενοι από την Αστυνομία κινούνται σταθερά πάνω από τους 200. Διαφαίνεται λοιπόν μια έλλειψη ετοιμότητας από το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης για τη διαχείριση αυτού του ιδιόμορφου εγκλήματος. Να επισημάνουμε επίσης ότι μέχρι το 2006 ο βιασμός εντός γάμου, τουλάχιστον εν μέρει, δεν ήταν αξιόποινος, αφού στοιχείο του εγκλήματος ήταν η εξώγαμη συνουσία. Ενα ακόμη θέμα είναι ότι παρ’ ότι το 1984 καθιερώθηκε η αυτεπάγγελτη δίωξη του βιασμού, διατηρήθηκε ωστόσο ένα «παραθυράκι», η δυνατότητα οριστικής παύσης της ποινικής δίωξης για λόγους που αφορούν τις πιθανές συνέπειες στο θύμα, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει και στην εξαγορά της σιωπής…».

Έντυπη Έκδοση
Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 14 Νοεμβρίου 2011

Αλλωστε, τη μακροχρόνια ζημιά που προκαλεί η οικονομική εκμετάλλευση μιας παραλίας (καταστροφή χλωρίδας και τοπίου, συρρίκνωση ελεύθερων χώρων κ.λπ.) δεν προκαλούν ούτε όλοι οι ελεύθεροι κατασκηνωτές της χώρας.

Παρέχει ακόμη μερικές νομικές συμβουλές για την αντιμετώπιση απροόπτων: «Η κατασκήνωση απαγορεύεται από την ανατολή ώς τη δύση του Ηλίου… Οπότε, απλά ξεστήστε γρήγορα τη σκηνή σας αν αντιληφθείτε την παρουσία κατασταλτικών μηχανισμών και πάρτε φωτογραφία τα «όργανα» με φόντο την ξεστημένη σκηνή για το δικαστήριο» (σ.σ για υπνοσάκους ο νόμος δεν λέει κουβέντα).

«Πολύ σκληρό μέχρι αντισυνταγματικό» χαρακτηρίζει το νόμο ο δικηγόρος και μέλος των Οικολόγων Πράσινων, Δημήτρης Σινόπουλος, που μας εξηγεί: «Ο νόμος απαγορεύει καθολικά το ελεύθερο κάμπινγκ, τόσο σκηνές όσο και αυτοκινούμενα. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν επιτρέπει σε καμία περίπτωση την κατασκήνωση σε δημόσια έκταση, αλλά ούτε και σε ιδιωτικό χώρο. Δεν υπάρχει αντίρρηση να υπάρχει ένας δρακόντειος νόμος για τη ρύπανση: όταν κάποιος ρυπαίνει να έχει συνέπειες. Αλλά δεν μπορεί να σου αποστερεί ένα φυσικό σου δικαίωμα, με την κυριολεκτική έννοια, το δικαίωμά μου να μπορώ να είμαι στη φύση και να χρησιμοποιώ τους δημόσιους χώρους.

Είναι αντισυνταγματικό, διότι δεν προστατεύει κανένα έννομο αγαθό ενώ αντιθέτως περιορίζει μια ελευθερία. Ποιο δημόσιο αγαθό προστατεύει; Του να μη χαίρεται ο κόσμος τη φύση για να χτίζονται άνετα τα αυθαίρετα σε δάση και παραλίες; Πριονίζει απλώς τις ελευθερίες μου και στέλνει μερικούς παραπάνω στις μικρές ξενοδοχειακές μονάδες. Είναι τρέλα, βέβαια, ακόμη και η απαγόρευση σε ιδιωτικό χώρο. Και αγνοεί τον κόσμο που κάνει ελεύθερη κατασκήνωση επειδή το επιθυμεί και δεν ενδιαφέρεται να πάει σε ξενοδοχείο».

Μόνο εδώ

Τι προτείνει; «Πουθενά δεν υπάρχει αυτή η καθολική απαγόρευση, αλλά διάφορες ομάδες ανθρώπων αυτο-οργανωμένες που βρίσκονται σε συνεννόηση με την τοπική κοινωνία και έτσι ρυθμίζουν ζητήματα καθαριότητας και υγιεινής. Αυτό είναι και το δικό μας αίτημα προς την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού να αλλάξει ο νόμος, γιατί δεν νομίζουμε ότι η λύση θα έλθει μέσα από την απαγόρευση».

Τι απολαμβάνει κανείς στην ελεύθερη διαβίωση στη φύση;

Για τη μουσικό Σαβίνα Γιαννάτου, η οποία από τον Ιανουάριο, όπως μας λέει, ονειρεύεται παραλίες και ακτές, «το πιο βασικό είναι ότι βρίσκεσαι συνεχώς μέσα στη φύση και νιώθεις μέρος της, είναι η πολύ μεγάλη αίσθηση ελευθερίας.

Οι ρυθμοί είναι τελείως διαφορετικοί, καθώς απομακρύνεσαι από όλα αυτά που σε βομβαρδίζουν καθημερινά: τηλεόραση, καταναλωτικές συνήθειες, διαφημίσεις, ειδήσεις. Βιώνεις μια τελείως άλλη αίσθηση των πραγμάτων και του κόσμου και είναι σημαντικό για την ψυχική σου υγεία και ευεξία. Είναι μια ψευδαίσθηση ελεύθερης ζωής και αυτός που θέλει πρέπει να μπορεί να το κάνει. Είναι παράλογο να μην μπορείς να πας σε μια παραλία να κοιμηθείς.

Επίσης είναι και ένας πολύ φτηνός τρόπος για έναν νέο ή κάποιον άνθρωπο χωρίς λεφτά που διαφορετικά δεν μπορεί να κάνει διακοπές. Δεν καταλαβαίνω ποιον εξυπηρετεί η απαγόρευση. Αυτός που το ‘κανε δεν σκέφτηκε ότι είναι σημαντικό για πολλούς ανθρώπους που ενδεχομένως δεν έχουν τα μέσα για κάτι άλλο;…».

Για μερικούς το καλοκαίρι είναι η απόλυτη χλιδή και χαρά της ζωής: ανεμελιά, ξυπολυσιά, καπέλο και γυαλιά. Αντε και καμιά παχιά σκιά.

Μπορεί ο άνθρωπος εδώ και χιλιετίες να διαβιούσε ελεύθερα στη φύση και το δικαίωμα να χαίρεται την απλόχερη ομορφιά της να δείχνει αυτονόητο, αλλά δεν είναι: τουλάχιστον για τους εραστές του «ξενοδοχείο τ’ άστρα». Ο σχετικός νόμος απαγορεύει την ελεύθερη κατασκήνωση σε κοινόχρηστους χώρους, δάση, αιγιαλούς, ακόμη και σε ιδιωτικά οικόπεδα, επιφυλάσσοντας στους παραβάτες αυτόφωρη σύλληψη, ποινή φυλάκισης, χρηματική ποινή αλλά και διοικητικό πρόστιμο, το οποίο εισπράττουν οι δήμοι.

Αλλωστε, ως γνωστό, σε δάση, αιγιαλούς και κοινόχρηστους χώρους μόνον αυθαίρετα ευδοκιμούν, με το γνωστό έπαθλο-επιβράβευση της καταπάτησης, τη νομιμοποίηση.

Βέβαια, υπάρχουν δήμοι και κοινότητες που όχι μόνο επιτρέπουν, αλλά και στηρίζουν την ελεύθερη κατασκήνωση, παρέχουν στους ελεύθερους κατασκηνωτές νερό, αποχωρητήριο και αποκομιδή των απορριμμάτων και χαρακτηρίζουν τους κατασκηνωτές «αγγέλους-προστάτες» της φύσης, αλλά μάλλον είναι η εξαίρεση στον κανόνα. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για ένα δικαίωμα που αμφισβητείται, όταν δεν… καταστέλλεται.

«Είναι προφανές ότι αυτή η απαγόρευση είναι παράλογη και επιβάλλεται καθαρά για εισπρακτικούς λόγους, για να εγκλωβίσει τους παραθεριστές σε ένα συγκεκριμένο μοντέλο τουρισμού και να προασπίσει το οικονομικό συμφέρον των επιχειρηματιών, αφού πλέον δεν θα μπορείς να κάνεις διακοπές στη φύση αν δεν πληρώσεις το αντίτιμο στην ιδιωτική επιχείρηση.

Εν δυνάμει απειλή

Επιπλέον, ο νόμος διέπεται και από την αντίληψη ότι οι κατασκηνωτές αποτελούν απειλή για το φυσικό περιβάλλον σε ό,τι αφορά τη ρύπανσή του και τον κίνδυνο πυρκαγιάς. Σίγουρα είναι πρόσχημα, αλλά κάποιοι το κάνουν και, δυστυχώς, τις περισσότερες φορές είναι μια τραγική πλειοψηφία, οι λεγόμενοι κατασκηνωτές διημέρου, που δεν σέβονται ούτε το περιβάλλον αλλά ούτε και τους υπόλοιπους κατασκηνωτές. Η έλλειψη περιβαλλοντικής συνείδησης και ο ωχαδερφισμός τις περισσότερες φορές οδηγεί στο να έχουμε βρεθεί όλοι αντιμέτωποι με τη θλιβερή εικόνα της καταστροφικής παρουσίας ανεύθυνων κατασκηνωτών, οι οποίοι αφήνουν πίσω τους σακούλες με σκουπίδια και κάθε λογής απορρίμματα», μας λέει ο Μιχάλης Θεοδωρόπουλος από τους Ηλιόσπορους, που διαμηνύουν «Ελεύθερη κατασκήνωση; Απόλαυσέ την υπεύθυνα» και στο δικτυακό τους τόπο (www.myspace.com/iliosporoi) δίνουν μερικές ιδέες για να απολαύσει κανείς την ελεύθερη διαβίωση και να διαφυλάξει «με πλήρη υπευθυνότητα τη Μητέρα-Γη που μας φιλοξενεί μοιράζοντας απλόχερα τις χαρές της».

Οι «Ηλιόσποροι» δεν θεωρούν μόνο απαράδεκτη την εισπρακτική φιλοσοφία του νόμου, που δίνει βορά στην ιδιωτική εκμετάλλευση τη δημόσια περιουσία, αλλά και το ότι αποκόπτει το βίωμα της φύσης και της ελεύθερης πρόσβασης σε αυτήν για όλους τους υπόλοιπους πολίτες που δεν είναι πελάτες. «Γι’ αυτό απαιτούμε», συνεχίζει ο Μιχάλης, «άμεσα την κατάργηση των παράλογων διατάξεων του Ν.2160/93 που απαγορεύουν την ελεύθερη κατασκήνωση και αναζητούμε τρόπους να αυτορυθμίσουμε τις περιοχές ελεύθερης κατασκήνωσης προάγοντας έναν ηθικό κώδικα ελεύθερης κατασκήνωσης».

Το ρεπορτάζ δημοσιεύθηκε στην Ελευθεροτυπία 16/7/2007.  Πατήστε εδώ για την συνέχειά του με πρακτικές συμβουλές.